Corydalis

Corydalis vittae

Corydalis is familie van de Papaveraceae  

Populaire naam: Voorjaarshelmbloem of vingerhelmbloem  

Bloemkleur: rood, roze, paars - Bloeiperiode: maart-april    

Plantdiepte: 5 - 10 cm - Plantafstand: 8 - 10 cm - Planthoogte: 15 - 35 cm

Toepassingen: rotstuinen en onder heesters en bomen, potten

NAAM EN HERKOMST CORYDALIS

Er zijn 100 soorten bekend, waarvan ongeveer een vijfde een knol of wortelstok heeft. Ze komt wijdverspreid voor op het noordelijk halfrond, inclusief Europa, Azië, Noord-Amerika en de bergen van Afrika. Ze houdt van vochtige grond in loofbossen en beschaduwd grasland. Corydalis cava en Corydalis solida komen voor in Nederland. In het Grieks betekent korys of korythos ‘hoofdbedekking, helm of stormkap’. In het Latijn betekent korydalis ‘gekroonde leeuwerik’. Deze betekenissen komen overeen met de bloeiwijze van de bloem.

KLEUREN EN VORMEN CORYDALIS

De bloeiwijze is trosvormig en de zwakke maar heerlijk geurende bloemen zijn paars, rood, wit, geel en roze. De luciferachtige bloem bestaat uit een naar achteren gespoorde kelk. De twee binnenste kroonblaadjes zitten met de top aan elkaar en vormen een helm, de helmbloem. Het blad dat blauwgroen is heeft een hoge decoratieve waarde. De vrucht is een op een peul lijkende doosvrucht. Als de twee kleppen er van openspringen worden de zaadjes weggeslingerd.

Corydalis solida knol Picture David Pilling

CORYDALIS KOPEN

Koop in het najaar stevige, gezonde, grote knollen. Koop nooit knollen die zacht aanvoelen, beschimmeld zijn of rotte plekken hebben, met vlekken of groene uitlopers of verschrompeld zijn. Koop ook geen beschadigde knollen want deze zijn gevoelig voor schimmels. Grote knollen geven stevige lange stengels met grotere en/of meer bloemen. Meer kooptips.

CORYDALIS PLANTEN

Plant ze op humusrijke, permanent vochtige grond in de schaduw of halfschaduw. Op de juiste plek kunnen ze jaren blijven staan. Ze kunnen ook in een pot geplant worden. Meer planttips.

 VERZORGING CORYDALIS

Ze heeft geen speciale verzorging nodig, maar voorkom dat de grond te droog wordt. Is ze in een pot geplant, dan ook de grond niet laten uitdrogen. Meer verzorgingstips. Meer verzorgingstips.

VERWILDERING CORYDALIS

Ze is uitstekend geschikt voor verwildering onder heesters en struiken. Het zaad heeft een mierenbroodje (wit aanhangsel) waardoor het zaad door mieren verspreid wordt. Zaden die in het begin van de herfst verzameld en gezaaid zijn, leveren goede planten op. Ook vormen zich 1 of 2 nieuwe knollen in de oksels van de onderste bladeren. Deze nieuwe knollen groeien door de oude knol naar beneden en vormen wortels. De oude knol verdwijnt in het voorjaar. Bestuiving vindt plaats door de honingbij en insecten.  Meer verwilderingstips.

CORYDALIS MEDISCH

De wortel van Corydalis cava bevat pijnstillende extracten die een blijvende werking hebben in tegenstelling tot traditionele medicatie, waarbij al snel gewenning optreedt. Experts zien de traditionele plant uit de eeuwenoude Chinese geneeskunde dan ook als een veelbelovende optie voor chronische pijnpatiënten. Wetenschappers zijn aan het testen op mogelijke allergische reacties. Als die negatief zijn, kunnen de artsen pijnstillers gemaakt van deze wortels voorschrijven. Het werkt ontspannend op de spieren door de bulbocapnine, een alkaloïde dat de wortel bevat. Daarnaast bevat de wortel fytonutriënten, corydaline en bulbopadine die een rustgevende werking hebben. Het wordt onder andere bij spiersamentrekkingen gebruikt.

Allesoverbloembollen kan geen enkele verantwoordelijkheid nemen voor eventuele nadelige effecten van het gebruik van planten. Vraag altijd advies aan een professional voordat u een plant medicinaal gebruikt.

CORYDALIS OP DE CATWALK IN HET TUINPALET

Ze combineert mooi met de Oosterse sterhyacint (Scilla siberica), de witte bosanemoon (Anemone nemorosa), Lamium, Helleborus en Primula.

CULTIVARS CORYDALIS

De soorten gemerkt met een * zijn te koop in Nederland.

Corydalis angustifolia Picture John Lonsdale, Edgewood Gardens

Corydalis angustifolia: komt uit de Kaukasus, Turkije en het Elburz-gebergte van Iran, waar ze groeit in bos en struikgewas. Ze lijkt erg op Corydalis solida. Ze heeft witte tot roomachtige gele bloemen met wat paars.

Corydalis buschii Picture John Lonsdale, Edgewood Gardens

Corydalis buschii: is een bosachtige soort uit Oost-Azië (Rusland, China, Noord-Korea) waar ze groeit in vochtige weiden en op open plekken. Ze heeft stoloon-achtige knollen/wortelstokken (meestal bovengronds, dun en gestrekt, horizontaal deel van de stengel (= uitloper) en verdeelde stengelbladeren met puntige blaadjes en dichte trossen van roze-paarse bloemen.

Corydalis cava Picture Kurt Stueber

Corydalis cava: (betekent hol) is een bosplant afkomstig uit Europa en West-Azië. De knolvormige wortelstokken zijn uitgehold, vandaar de naam 'holle wortel' of ‘holwortel, wat ook overeenkomt met de Latijnse betekenis van 'cava' = hol. Ze wordt echter ook helmbloem genoemd. Ze wordt 10-20 cm hoog, heeft geurende witte, paarse of roze bloemen en een ongewoon gevormde meerjarige knol die elk jaar groter wordt. Ze is een bekende stinzenplant en komt in Nederland nog in het wild voor, zie HIER.  

Corydalis fumariifolia Picture John Lonsdale, Edgewood Gardens

Corydalis densiflora: heeft helder roze bloemen in een dichte tros van 15-20 bloemen. Het blad is tweevoudig en lichtblauw getint. 

Corydalis fumariaefolia: komt uit Japan, heeft kort, breed, lichtgroen blad en flinke bloemen in tinten variërend van azuurblauw en elektrisch blauw tot blauwpaars.

Corydalis glaucescens 'Medeo' Picture John Lonsdale, Edgewood Gardens

Corydalis glaucescens: is een droge landsoort afkomstig uit de bergen Tien Shan en Pamir-Alai in Centraal-Azië. Ze bloeit in een tros van lichtroze tot paarse kleine, knikkende bloemen. Variëteit ‘Medeo’ is een selectie waarin de roze bloemblaadjes een roze lila centrale streep hebben. Jānis Rukšāns heeft dit soort verzameld bij de hoge berg ijsbaan Medeo in Kazachstan tijdens zijn eerste bergtocht.

Corydalis ledebouriana Picture www.viranatura.com

Corydalis integra*:  heeft roze en witte bloemen, elk met een kleine donkere zwart-paarse neus. Op een koele plek in de tuin krijgt ze een blauwachtige tint.

Corydalis ledebouriana: groeit op rotsachtige hellingen in Centraal-Azië. Ze heeft koele omstandigheden en veel licht nodig. De grijsgroene bladeren hebben eivormige tot ronde blaadjes. Bloemen zijn lichtroze met roze-paarse lippen. 

Corydalis malkensis Picture John Lonsdale, Edgewood Gardens

Corydalis malkensiskomt uit de noordelijke Kaukasus, de valleien van de rivieren Kuban en Malka en is vernoemd naar de laatste. Ze bloeit met grote romig-gele bloemen vrijwel overal en zaait zich in beperkte mate zelf uit, maar woekert niet als onkruid. Ze is slechts 3 maanden boven de grond te zien en al snel na de bloei verdwijnt ze weer voor 9 maanden onder de grond.

Corydalis nobilis Picture John Lonsdale, Edgewood Gardens

Corydalis maracandica*:  komt uit Centraal-Azië, heeft blauwgroene bladeren en witte tot bleke gele bloemen met een donkerder gele mond. 

Corydalis nobilis*: (betekent edel of nobel) komt uit Siberië en Kazachstan en werd door Linnaeus in Europa geïntroduceerd. Ze bloeit wit-geel. 

Corydalis nudicaulis: komt uit Centraal Azië, heeft grote bloemen waarvan het bovenste deel wit is en het onderste deel zwart. Wordt ook wel ‘koffie en room’ genoemd. Is volledig winterhard.

Corydalis popovii Picture John Lonsdale, Edgewood Gardens

Corydalis popovii*:  groeit op rotsachtige plaatsen in het Pamir-Alai-gebergte in Centraal-Azië. Ze heeft grote bloemen, meestal dieppaars met wat roze tot wit en blauwgroene bladeren.

Corydalis schanginii ainae

Corydalis schanginii*: komt voor van de westelijke hoek van Mongolië tot de Zwarte Zee, waar ze groeit op een hoogte van 500 tot 2000 m. Er zijn twee ondersoorten, subsp. schanginii heeft roze paarse bloemen en subsp. ainae, bloeit geel en komt uit het Kara Tau-gebergte van Kazachstan.

Corydalis 'Purple Bird'

Corydalis solida*: (solida betekent dicht, vast of niet hol) komt oorspronkelijk uit Europa en Azië en is te vinden in weilanden of bossen, ook nog in Nederland, zie HIER. Ze is al sinds de 16e eeuw in cultuur. Er is veel variatie in de bladeren en de bloemkleur, de laatste varieert van wit tot roze en paars als meest voorkomende kleur. Ze wordt ook ‘vogeltje op de kruk’ genoemd of voorjaars- of vingerhelmbloem en is een echte stinzenplant.  'Beth Evans' bloeit zachtroze, ‘G.P. Baker’ roze-rood, ‘Purple Bird’ lilapurper en ‘White Swallow’ wit. 

Hybriden

Corydalis allenii: een kruising tussen Corydalis bracteata en Corydalis solida. Ze bloeit crèmekleurig en kleurt langzaam naar paars. Het is een makkelijke plant, ze houdt van een plek in de volle zon.