Herfstkrokus

Crocus kotschyanus

Herfstkrokus is familie van de Iridaceae  

Latijnse naam: Crocus speciosus  

Bloemkleur: wit, lila en blauw - Bloeiperiode: september- november en februari - april (voorjaarskrokus) 

Plantdiepte: 10 cm - plantafstand: 10 cm - planthoogte: tot 20 cm

Toepassing: borders, perken, rotstuin en potterie

NAAM EN HERKOMST HERFSTKROKUS

Er zijn zeker 120 verschillende soorten krokussen, waarvan ongeveer 30 soorten worden geteeld. In 1597 zijn in het boek ‘General Historie of Plants gathered by John Gerard’ 11 soorten beschreven. Ze komt voornamelijk uit de Balkan en Klein-Azië: een enkel soort komt voor in Centraal-Europa en Centraal-Azië. Er wordt onderscheid gemaakt tussen twee groepen krokussen: botanische krokussen, die zowel in het voorjaar als in het najaar bloeien en grootbloemige tuinkrokussen. Beide groepen omvatten vele soorten en rassen die opvallen door hun heldere kleuren. De meeste krokussen die gekocht kunnen worden zijn hybriden. Crocus is Grieks en Arabisch voor saffraan, een verwijzing naar de Crocus sativus waaruit het kruid saffraan wordt gewonnen. Sinds 1550 wordt ze in Nederland als sierplant geteeld. De legende gaat dat Krokus, een schone jongeling uit Arcadië tijdens het discuswerpen met zijn Olympische vriend, de god Hermes, dodelijk door zo’n stenen schijf werd geraakt en dat op de plaatsen waar zijn bloed neerkwam, paarse bloemen opkwamen, krokussen.
Er zijn minder herfstrassen ontwikkeld, omdat de kwekers deze soorten minder interessant vinden om de telen.

KLEUREN EN VORMEN HERFSTKROKUS

De grote bloemen zijn bekervormig, als fijn geslepen glaasjes en staan te fonkelen in alle kleurnuances tussen zeer donkerblauw en alle metaalachtige glanzende, blauw violette tinten. Alle bloemen zijn donker geaderd met een oranjerode nerf, witte keel en witte meeldraden, geel oranje helmknoppen en een oranje stempel. De bladeren ontwikkelen zich veelal na de bloei.

Crocus knollen

KOPEN HERFSTKROKUS

Koop in juli of augustus stevige, vlezige knollen. Koop nooit knollen die zacht aanvoelen, beschimmeld zijn of rotte plekken hebben, met vlekken of groene uitlopers of verschrompeld zijn. Koop ook geen beschadigde knollen want deze zijn gevoelig voor schimmels. Grote knollen geven stevige lange stengels met grotere en/of meer bloemen. Meer kooptips.

PLANTEN HERFSTKROKUS

Plant ze in augustus-september in goed waterdoorlatende, losse grond die veel organisch materiaal bevat. In het voor- en najaar hebben ze zon nodig, maar in de zomer geven ze de voorkeur aan lichte schaduw. Meer planttips.

VERZORGING HERFSTKROKUS

Geef als het in de zomer droog is, de krokus water. Bescherm de bloemen tegen sterke wind en vroege sneeuwval door er een kartonnen doos of een mandje overheen te zetten. Laat in het voorjaar de bladeren afsterven. Meer verzorgingstips.

VERWILDERING HERFSTKROKUS

Na de bloei kunnen de knollen worden gedeeld. Graaf ze elke derde of vierde zomer uit om te delen en opnieuw planten. Markeer de plaatsen met stokjes, zodat je niet per ongeluk andere planten zet op de plaats van de knollen. Meer verwilderingstips.

 CULTIVARS HERFSTKROKUS

Soorten met een * zijn te koop in Nederland.

rocus cancellatus Picture www.viranatura.com

Crocus biflorus spp melantherus*:  bloeit wit tot lilablauw, soms gestreept aan de buitenkant.

Crocus cancellatus: komt uit Zuid-Turkije, West-Syrië, Libanon en Noord-Israël, wordt 7 – 10 cm hoog en bloeit in licht lilablauw met donkerder streepjes. De knolletjes zijn eetbaar. In Klein-Azië, o.a. Syrië worden ze verkocht als wortelgroenten: Hursinein.

Crocus cartwrightianus Picture John Lonsdale, Edgewood Gardens

Crocus cartwrightianus*: is inheems in Griekenland en de Cycladen en bloeit in de herfst nadat de bladeren zijn gevormd. Ze wordt ook wel de wilde safraankrokus genoemd en ze wordt 5 – 10 cm hoog. Per knol bloeit ze met meerdere bloemen in lila tot wit met donkere aderen. Ook ’s nachts blijven de bloemen geopend. Ze werd door W. Herbert vernoemd naar zijn vriend Mr. Cartwright, die aan het begin van de 19e eeuw in dienst was van het Britse consulaat in Istanbul. Cartwright stuurde knollen naar Herbert vanuit het eiland Tenos. Er wordt gedacht dat dit de bron is van de steriele triploïde Crocus sativus, of gecultiveerde saffraan. Het is echter een kleinere plant. De ‘Albus’ bloeit wit.

Crocus goulymii Picture Erna

Crocus goulimyi*: is inheems in Griekenland, waar ze groeit in olijfgaarden en onder vijgenbomen. Ze bloeit met de bladeren in de herfst in lila met een wit hart of wit en wordt 10 cm hoog. In 1954 vond Dr. C.N. Goulimy deze krokus die in 1975 naar hem werd vernoemd. Variëteit ‘Mani White’ bloeit zuiver wit.

Crocus hyemalis: (betekent behorende tot de winter) groeit in Israël, Palestina en Syrië in wit met lila strepen aan de binnenkant en een gele keel. In koude klimaten heeft ze enige bescherming nodig.

Crocus kotschyanus ssp. kotschyanus Picture John Lonsdale, Edgewood Gardens

Crocus kotschyanus*: is inheems van Turkije naar Libanon, wordt 10-12 cm hoog en bloeit lila met diepgele blos aan de basis van de bladeren.  Ze werd op 1150 m hoogte gevonden door H. Kendorff en E. Pasche in Hatay, Turkije en vernoemd naar Th. Kotschy, een Oostenrijkse botanist. Ze verwildert snel, ze is een zelf-zaaier. Zonder speciale behandeling kan ze op bakjes met grind en zelfs als droogbloeier (in oktober in een koele kamer) tot bloei worden gebracht. De ‘Albus’ bloeit wit.

Crocus laevigatus

Crocus laevigatus*: (betekent glad) uit Griekenland en Cycladen, wordt ook wel kerstkrokus genoemd omdat ze dan bloeit. Ze heeft 1 tot 4 geurende witte tot lila-violette bloemen met een diepgele zone, 3 lilastrepen op de buitenkant en ze wordt 10-15 cm hoog. De bladeren verschijnen samen met de bloemen. Ze is in 1838 beschreven en bloeit door tot maart/april. Variëteit 'Fontenayi' is geurig, lila purper gestreept. Ze heeft witte helmknoppen en een oranje stigma.

Crocus mathewi Picture www.viranatura.com

Crocus ligusticus*: uit Noordwest-Italië tot de Alpen in Zuidoost-Frankrijk. Ze wordt 10-12 cm hoog en bloeit in lila purper.

Crocus longiflorus: is zoetgeurend uit Zuid- Italië en Malta en bloeit in lila roze.

Crocus mathewii: komt uit Zuid-Turkije, het Taurus gebergte, is in 1994 door de krokus goeroe Brian Mathew ontdekt, bloeit wit met een paarse keel en de stempel ruikt naar saffraan. Variëteit ‘Dream Dancer’ bloeit parelmoer paars.

Crocus medius Picture John Lonsdale, Edgewood Gardens

Crocus medius*: is inheems in Frankrijk en Italië, waar ze groeit op grasrijke plaatsen en in bossen. Ze bloeit in purper paars met gele meeldraden en de bladeren verschijnen na de bloei.

Crocus niveus: uit Zuid-Griekenland, wordt 15 cm hoog en heeft grote bloemen meestal in wit, soms lila of meerkleurig.

Crocus ochroleucus Picture John Lonsdale, Edgewood Gardens

Crocus nudiflorus: (betekent naaktbloeiend) uit de Pyreneen en wordt 10 cm hoog.  Ze heeft purperviolet bloemen en is in 1798 beschreven. Soms bloeit ze al eind augustus. De bladeren verschijnen na de bloei.

Crocus ochroleucus*: is inheems in Syrië, Libanon en Israël waar ze groeit in rotsachtige heuvels. Ze wordt 10 cm hoog en bloeit in wit met een gele basis.  Ze produceert veel bijbollen en verwildert dus snel.

Crocus pulchellus Picture Mary Sue Ittner

Crocus pallasii:  uit Turkije, sterk geurend bloeiend met zilverachtige lila bloemen tot laat in de winter.

Crocus pulchellus*: (betekent fraai/aardig) uit de Balkan en Turkije is in 1670 beschreven. Ze wordt 10-15 cm hoog en bloeit zacht lila met een gele keel. Variëteit ‘Zephyr’ bloeit wit met een parelgrijze zweem aan de buitenkant. De bladeren verschijnen na de bloei.

Crocus serotinus Picture John Lonsdale, Edgewood Gardens

Crocus sativus*: is de bron van het kruid saffraan. Ze is violet-paars donker gestreept. Ze is steriel en neemt alleen toe met knollen. Lees HIER meer over dit soort.

Crocus serotinus*: groeit op verschillende plaatsen in Spanje, Portugal en Noord-Afrika en wordt ook wel de Spaanse krokus genoemd. De kleuren zijn variabel, ze wordt 15 cm hoog en sommige van de variëteiten staan bekend als zeer goede krokussen.

Crocus speciosus Picture www.fleurs-des-montagnes.net

Crocus speciosus*: (betekent opvallend/fraai) is een herfstbloeiende soort die afkomstig is uit Turkije, de Kaukasus en Iran, waar ze groeit in bossen en open heuvels met koude winters en warme, soms regenachtige (maar nooit drassige) zomers. De bloemen verschijnen voor de bladeren en zijn lila-paars tot diep blauw-paars met donkerder aderen en gele helmknoppen. Ze wordt 10-15 cm hoog en is beschreven in 1808. Variëteit ‘Albus’ bloeit wit met een oranje keel, ‘Oxonian’ heeft grote intensief blauwe bloemen.

Crocus thomasii: uit Zuid-Italië, Servië, Kroatie waar ze groeit op rotsachtige berghellingen tot 1000 m. Ze bloeit lila met een zacht gele keel, geurt naar honing en wordt 10-15 cm hoog.