Ornithogalum (zomerbloeiend)

Ornithogalum arabicum

Ornithogalum (zomerbloeiend) is familie van de Asparagaceae

Populaire naam: Vogelmelk, Akkermanneke, Ster van Bethlehem

Bloeiperiode: juni – oktober - Bloeikleur: wit met groene buitenkant

Plantdiepte: 8 - 10 cm - Plantafstand: 10 - 15 cm - Planthoogte: tot 120 cm

Toepassing: borders, verwilderingstuinen, potterie en bloemsierkunst

NAAM EN HERKOMST ORNITHOGALUM

Ornithogalum kent ongeveer 150 soorten, zowel voorjaars- als zomerbloeiende. De meeste komen van nature voor in Zuid-Europa, Zuid-Afrika en Azië. De botanische naam Ornithógalum is afkomstig van de Oudgriekse plantennaam ornithogalon, wat vogelmelk betekent (ornis = vogel gala = melk). Vogelmelk werd in het verre verleden ook wel duivenmest genoemd. De bollen zouden volgens overlevering zijn meegenomen tijdens pelgrimreizen naar Mekka. Het groeit daar dan ook zo veelvuldig dat ze de kliffen witten, als duivenpoep.

De vogelmelk is van familie naar familie geschoven door de deskundigen, van narcis naar hyacint en in Italië spraken ze over jacinthe del Pater nostro, volgens Clusius door het kraalvormige hart van de bloem. In 2004 is voorgesteld Albuca, Dipcadi, Galtonia, Neopatersonia en Pseudogaltonia in Ornithogalum op te nemen. Op basis van DNA-onderzoek is in 2009 besloten dat Albuca een zelfstandig geslacht is, als ook Dipcadi en Pseudogaltonia. Galtonia en Neopatersonia vallen onder het geslacht Ornithogalum. De eerste beschrijving van Carl Linnaeus werd in 1753 gepubliceerd in de eerste editie van Species Plantarum van Carl von Linné.

We kunnen ze in twee groepen verdelen: winterharde (voorjaarsbloeiend) en niet winterharde (zomerbloeiende) en iedere groep weer in lage en hoge soorten. Een “derde soort” is de late winterbloeier Ornithogalum fimbriatum die nog een herbloei in het voorjaar kent. 

KLEUREN EN VORMEN ORNITHOGALUM

Ze heeft witte bloemen van zes blaadjes en bloeit in de vorm van een piramide, bolvormig of in een toorts. De meeste soorten hebben een groene streep op de achterkant van de bloemblaadjes. Er zijn enkele soorten die in geel en oranje bloeien. Ze vormt pollen en heeft lange smalle, lijnvormige bladeren.

SYMBOLIEK ORNITHOGALUM

De symbolische betekenis van Ornithogalum is zuiverheid en gids.

Ornithogalum balansae bollen

ORNITHOGALUM KOPEN

Koop in het voorjaar (voor de voorjaarsbloeiers in het najaar) stevige, gezonde, grote bloembollen die gelijkmatig van vorm zijn. Koop nooit bloembollen die zacht of doorweekt zijn, blauwe of groene schimmel hebben, er bedorven uitzien of uitgedroogd zijn. Deze bollen zijn waarschijnlijk ondeskundig of te lang bewaard. Let ook op de uitlopers, een klein, groen puntje is geen bezwaar. Koop ook geen beschadigde bloembollen want deze zijn gevoelig voor schimmels. Grote bloembollen geven stevige lange stengels en grotere en/of meer bloemen. Meer kooptips.

ORNITHOGALUM PLANTEN

Plant ze in het voorjaar in goed doorlatende en humusrijke grond in kleine groepen op plaatsen waar ze zich ongehinderd uit kunnen breiden. Bijna alle soorten groeien uitstekend op zonnige, half beschaduwde plekken, nabij groepen houtige gewassen. Uitzonderingen zijn de Ornithogalum balansae, die vooral goed gedijt in een zonnige rotstuin. Meer planttips.

VERZORGING ORNITHOGALUM

Snij de vergeelde bladeren af.  In herfst wat mest iedere paar jaar bevordert bloei. Niet winterharde soorten moeten goed afgedekt worden tijdens de winter. Meer verzorgingstips.

VERWILDERING ORNITHOGALUM

De bollen verwilderen goed, door het delen van de bollen of door zaad dat door de mieren wordt verspreid. Om uitbreiding te voorkomen moeten de uitgebloeide bloemen in het voorjaar regelmatig afgesneden worden. Rijp zaad kan gezaaid worden. Het zaad heeft voor het kiemen kou nodig en kiemt goed na een overwintering in de koude bak. Meer verwilderingstips.

BLOEMSIERKUNST ORNITHOGALUM

Vooral de hogere soorten Ornithogalum zijn zeer geschikt als snijbloem, zoals Ornithogalum arabicum, Ornithogalum ponticum, Ornithogalum saundersiae en Ornithogaum thyrsoides. De bloem doet het zowel goed als solitair als in een gemengd boeket. Met deze tips geniet u langer van de bloemen:

  • gebruik altijd schone vazen. Doe hierin koud leidingwater, dat wordt vermengd met de juiste dosering snijbloemenvoeding voor een langere houdbaarheid. Vuil water met daarin veel bacteriën is slecht voor alle bloemen. Het is dan ook aan te raden de bloemen om de drie of vier dagen schoon water met snijbloemenvoeding te geven;
  • snij ca. 2 cm van de steel schuin af, vlak voordat je de bloemen in de vaas plaatst. Doe dit met een scherp mes. Verwijder altijd overtollig blad;
  • zet ze op een koele plek. In een warme kamer of in de zon bloeien ze sneller uit;
  • zet ze niet in de buurt van de fruitschaal. Fruit geeft van nature ethyleengas af waardoor de bloemen sneller verouderen.

ORNITHOGALUM CULINAIR

Tegen de Bijbelse achtergrond is vogelmelk bekend als bolgewas dat – klaargemaakt zoals schorseneren – te eten zou zijn. Ook zijn er berichten uit de oudheid over het vermalen van de bollen om aan het broodmeel toe te voegen. Vandaag de dag schijnt de bol, bereid als gepofte kastanje, te worden genuttigd. Maar het schijnt dat niet alle soorten goed zijn voor de gezondheid.
Let op: gebruik alleen eetbare bloemen/bollen van gespecialiseerde leveranciers die eetbare bloemen/bollen telen.

GENEESKUNDE ORNITHOGALUM

Van de bollen wordt een homeopathisch middel gemaakt dat nuttig is bij de behandeling van bepaalde vormen van kanker. De plant wordt gebruikt in Bach bloesemremedies ‘na het effect van shock, mentaal of fysiek’. Ze is ook een van de vijf ingrediënten in de ‘Rescue-remedie’.
Allesoverbloembollen kan geen enkele verantwoordelijkheid nemen voor eventuele nadelige effecten van het gebruik van planten. Vraag altijd advies aan een professional voordat u een plant medicinaal gebruikt.

ORNITHOGALUM OP DE CATWALK

Het blad van de Ornithogalum wordt snel lelijk. Plaats haar tussen Alchemilla (vrouwenmantel), Asters, Sedum ‘Herfstfreude’, grassen en tuingeranium zodat dit niet opvalt.

IN DE ZOMER BLOEIENDE ORNITHOGALUM

Ornithogalum arabicum

Ornithogalum arabicum: dit soort is niet winterhard. Ze heeft compacte witte geurende bloemschermen en komt oorspronkelijk uit het Middellandse Zeegebied. De bladeren zijn donkergroen en staan in rozetten. Het zwarte vruchtbeginsel springt in het oog door het sterke contrast met de bloembladen. Clusius noemde de bol met uiachtige zachte wortel Veldui van Arabië omdat die in Arabische contreien in het wild groeide en vandaar via Turkije in Nederland belandde. Ze werd in 1629 beschreven, bloeit in juni - juli en wordt 30 – 80 cm hoog.

 

Ornithogalum ponticum 'Sochii' Picture Marcus Mulder

Ornithogalum ponticum: 'Sochii' -is een nieuw soort uit de bossen van Sotsji (Rusland) waar ze werd gevonden in 1980 door Janis Ruksans. Ze houdt van een zonnige plek en is winterhard. Ze bloeit wit in juni en wordt 60 cm hoog.

 

Ornithogalum saundersiae

Ornithogalum saundersiae: wordt ook Kaapse Vogelmelk genoemd. Oorspronkelijk komt deze soort uit Zuid-Afrika en bloeit ze vanuit een kroon lancetvormige bladeren met opgaande, wat crèmekleurige bloemen met een zwart hart, het vruchtbeginsel. De zacht glanzende dondergroene bladeren groeien uit een opgaande rozet. Bij de juiste behandeling kan deze soort tweemaal per jaar bloemen geven. Ze houdt van een zonnige plek en is niet helemaal winterhard. Ze is beschreven in 1894 en vernoemd naar Saunderson, die de bollen in de 2e helft van de 19e eeuw naar Engeland stuurde. Ze bloeit in juni – oktober en wordt 100 cm hoog.

Ornithogalum thrysoides Picture www.viranatura.com

Ornithogalum thyrsoides: wordt ook Zuidewindlelie genoemd. De naam is een verwijzing naar de spiesvormige bloei (thyrse). Ze komt oorspronkelijk uit Zuid-Afrika, is niet winterhard en moet binnenshuis overwinteren. Ze heeft 50 – 70 witte bloemen in een piramidevormige bloemtros en smalle bladeren. Ze bloeit in juli – september en wordt 40 – 70 cm hoog. Het is een lang houdbare snijbloem (3 weken) die in veel kleuren te koop is. Hiervoor worden de bloemen een nacht op kleurwater gezet. In het Afrikaans heet dit soort tjinkerinkie, in het Engels Chincherinchee. Deze naam wordt verklaard door het geluid dat de stengels maken als ze tegen elkaar schuren. Ze is in 1777 beschreven en benoemd door Nicolaus Joseph von Jacqui. De ‘Giant’ is zuiver wit en de ‘Star of Good Hope’ ivoorwit met een brons-bruin centrum.

Meer cultivars: er zijn veel meer cultivars, maar die zijn niet of nauwelijks te koop. Een aantal is te koop als zaad.

Ook benieuwd naar de voorjaarsbloeiende Ornithogalum. Kijk HIER.